درمان تغذيهاى با ميوه خرما
و نفضل بعضها على بعض فى الاکل (سوره رعد آيه 4)
و با اين حال، بعضى از آنها را ازجهت ميوه بر ديگرى برترى مىدهيم.
قال الرضا(ع:) ان التمار اذا ادرکت ففيها الشفاء لقوله عزوجل: “کلوا من ثمره اذا اثمر”
امام رضا(ع) فرمود:
همانا هنگامى که ميوهها رسيدند پس در آنها مايه شفا و بهبودى از امراض فراهم مىشود.
براى اينکه خداوند مىفرمايد: بخوريد از ميوهها هنگامى که مىرسند.
ارزش غذايى خرما
خرما داراى معادل 22 تا 26 درصد ساکارز، 50 درصد گلوکز، آب، موسيلاژ، مواد آلبومينوئيدى و پکتيکى (پکتين) است همچنين ويتامينهاى مختلف نظير B و A و به مقدار جزيى ويتامينهاى C و E و املاح معدنى در بر دارد. خرما، ميوهاى است شيرين، خوشمزه و انرژىدهنده که در کشورهاى مختلف بخصوص در مناطق گرم که درخت خرما در آنجا پرورش مىيابد غذاى ساکنان راتشکيل مىدهد. از خرما، معمولا نوعى اليکور الکل تهيه مىشود که مورد توجه اعراب است.ارزش غذايى خرما و کيفيت آن به آب و هواى منطقهاى که در آن پرورش يافته، بستگى دارد. ولى به طور کلي، 100 گرم خرما داراى 9 درصد چربى 6/6 درصد پروتئين، 67 درصد سلولز (فيبر)، مواد قندى و نشاستهاى و 4/9 درصد خاکستر مىباشد. از هر 100 گرم رطب، حدود 163 کالرى انرژى توليد مىشود. ويتامينهاى آن شامل B، A و ( C10 ميلىگرم) و E، املاح آن شامل پتاسيم، سديم، کلسيم (51 ميلىگرم) منيزيم، آهن، مس، فسفر (3/1 ميلىگرم) گوگرد و کلر مىباشد.امروزه پرورش درخت خرما به علت مغذى بودن ميوه آن در اغلب نواحى مساعد از نظر جغرافيايي، معمول است.
خواص درمانى خرما
خرما در رفع ناراحتىهاى سينه موثر است و از آن به صورت جوشاندههاى 50 در هزار استفاده مىشود. همچنين چون مقدارى موسيلاژ و مواد پکتيک همراه دارد، آرام کننده سرفه نيز هست. براى خرما اثر درمانى در رفع اخلاط خونى هم قايلند. گلهاى آن مزه تلخ و اثر سهل و خلطآور دارند. براى ميوه گياه (خرما) اثرمقوى قواى جسمانى و زياد کننده خون قايلند.افزون بر مطالب گفته شده بايد يادآور شد به علت درصد بالاى مواد قندى موجود در خرما و جذب سريع آنها که به عنوان منبع اساسى انرژىزايى در خرما به شمار مىروند. در موارد ضعف، خرما مىتواند بسيار موثر باشد.غنى بودن خرما، از لحاظ عناصر و املاحى همچون آهن که در سيستم خونسازى بدن نقش مهمى را ايفا مىکند و کلسيم که در سيستم عصبى و عضلانى و اسکلتى به عنوان يک يون موثر عمل مىکند و نيز فسفر که در فعاليت سلولهاى مغزى و قواى فکرى و حافظه بسيار موثر است - سديم و پتاسيم - که در وضعيت تعادل و حالت هموديناميک مايعات و الکتروليتهاى بدن نقش اساسى را بازى مىکنند - آن را به يک داروى ارزشمند مبدل ساخته است.همچنين وجود ويتامينg r( A 100u/ 13) و ويتامينهاى گروه B در خرما نبايد فراموش شوند که به ترتيب براى تقويت عمل قوه بينايى و ترميم پوست و مخاطها و تنظيم واکنشهاى بيوشيميايى و سوخت و ساز بسيارى از سلولهاى بدن، کاملا ضرورىاند.
خرما در روايات معصومين(ع)
1) امام حسين(ع) فرمودند: ان رسولالله کان يبتدى طعامه اذا کان صائما بالتمر
همانا رسول خدا(ص) سنتش اين بود هنگامى که روزه بود، ابتدا با خرما غذايش را شروع مىکرد.
2) امام علي(ع) فرمودند: کلوا التمر فان فيه شفاء من الادواء
خرما بخوريد زيرا در آن اسباب شفا و بهبود از (بسياري) امراض و دردمندىهاست.
3) رسول اکرم(ص) فرمودند: من اکل سبع تمرات عند منامه عوافى من القولنج و قتلن الدود فى بطنه
خوردن هفت عدد خرما پيش از خواب موجب عافيت فرد از دردهاى قولنجى (اکوليکي) و کشتن کرم در شکم (و رودهها) مىشود.
4) رسول خدا(ص) فرمودند: کلوا التمر على الريق فانه يقتل الدود
خرما بخوريد در ناشتا زيرا کرمها و انگلهاى رودهاى را مىکشد.
5) رسول خدا(ص) فرمودند: بيت لاتمر فيه کان ليس فيه طعام
خانها ى که در آن خرما موجود نيست گويا در آن خانه اصلا غذايى موجود نيست.
6) حضرت رسول اکرم(ص) درخصوص ارزش و منزلت خرما در ضمن حديثى به حضرت علي(ع) فرمودند: به راستى که خداوند عزوجل خرما را اسباب شفا و بهبودى قرار داده است بويژه براى شيعيان ما. پس اى اباالحسن با معرفت و شناخت نسبت به آن بگذر و اينکه به وسيله آن درمان و طبابت کن و با خوردن آن تبرک بجوي.
7) در روايت ديگر به نقل از امام موسي(ع) آمده است: خوردن خرماى برنى در ناشتا همراه با نوشيدن آب و براى حالت يبوست مزاج نافع است و بدون نوشيدن آن براى حالت اسهالى مزاج مفيد است.
خرما در آيات قرآن:
1) والارض وضعها للانام فيها فاکه و النخل ذات الاکمام (سوره مومنون آيه 91)
زمين را براى خلايق آفريد که در آن ميوهها و نخلها پر شکوفه است.
2) والنخل با سقت لها طلع نضيد (سوره ق آيه 10)
و نخل هاى بلند قامت که ميوههاى متراکم دارند.
3) وجعلنا فيها جنت من نخيل و اعنب و فجرنا فيها من العيون لياکلوا من ثمره و ما عملته ايديهم افلا يشکرون
و در آن باغهايى از نخلها و انگورها قرار داديم و چشمههايى از آن جارى ساختيم تا از ميوه آن بخورند در حالى که دست آنان هيچ دخالتى در ساختن آن نداشته است، آيا شکر خدا را به جا نمىآورند؟نام درخت خرما، در بين درختان و گياهان ميوهدارى که در قرآن کريم از آنها به روشنى نامى به ميان آمده بيشترين رقم آمارى را به خود اختصاص داده است. در آيههاى شريفه قرآن کريم، 20 مورد از درخت خرما (نخل) به طور آشکار و در ضمن 16 سوره از سورههاى قرآني، نام به ميان آمده است که 9 مورد آن به درخت يا ميوه آن مربوط است و 11 مورد بقيه مفاهيم ديگرى را بيان مىکند. ضمن اينکه در سوره مبارکه حشر واژه (لينه) به درخت خرما اشاره دارد.همچنين در سوره مبارکه مريم واژه (رطبا) اشاره مستقيم به خرماى تازه و رسيده دارد که تمام اينها مىتواند مزيت و رجحانى براى اين ميوه مفيد و مغذى شمرده شود. ضمن اينکه آيههايى که در بالا به عنوان نمونه ذکر گرديد خود دليلى از براى اين مدعاست و حجتى است جهت سپاس و شکرگزارى مداوم و هميشگى از اين منعم مهربان و بخشنده.
رطب (خرما) و تغذيه دوران باردارى و زايمان
دوران بارداري، يکى از مهمترين دورههاى زندگى زنان است، در هيچ دورانى از زندگى دو موجود به يکديگر آن قدر نزديک و در ارتباط نيستند، چنان که در دوران باردارى جنين با مادر مربوط است. بسيارى از تاثيرات جسمى و روحى و روانى داروها و برخى غذاها که در بدن مادر صورت مىگيرد ممکن است در سلامت موجود تازه و حتى نسلهاى پس از آن دخالت نمايد. بدين جهت، تغذيه صحيح در دوران باردارى و سپس بعد از زايمان در دوره شيردهى علاوه بر رشد کافى و ايجاد ذخاير غذايى فرزند باعث تشکيل ذخاير مواد مغذى در بدن مادر نيز مىشود. ايجاد اين ذخاير در بدن مادر يکى از شرايط موفقيت در شيردهى بخصوص در شش ماه اول آن است.استفاده از يک رژيم غذايى که بتواند بانوان را در دوران حاملگى و دوران پس از آن (زايمان و شيردهي) باتوجه به تغييرات جسمانى فراوانى که در سيستمهاى بدنى آنان به وجود مىآيد به خوبى کمک و همراه نمايد و کمترين ميزان ناسازگارى را با وضعيت جسمى و بدنىشان داشته باشد بسيار حايز اهميت است.يک رژيم غذايى که بتواند در عين حال که ارزان، در دسترس، آماده، مقوى و سرشار از مواد غذايى مورد نياز (از لحاظ تامين کربوهيدرات پروتئين، چربي، ويتامينها و املاح) براى بانوان در اين دوران باشد و کمترين ميزان مشکلات گوارش را براى آنها به وجود آورد، بسيار قابل ملاحظه است زيرا همان طور که مىدانيم از جمله مشکلات گوارشى شايعى که زنان در دوران حاملگى به آنها دچار مىشوند. سوزش سر دل يا رفلاکس گوارشى و سوء هاضمه، خشک مزاجى و هموروئيد است که همگى به علت افزايش فشار داخل شکمى ناشى از افزايش اندازه بدن جنين ايجاد مىشود.
به همين خاطر توصيه مىشود زنان باردار يک رژيم غذايى متنوع و پرکالرى داشته باشند و غذا را به دفعات بيشتر، ولى با حجم کمتر مصرف کنند.
خرماى تازه (رطب) و رسيده از نظر اينکه ارزان، قابل دسترس، آماده، داراى منابع غذايى سرشار کافى است و نيز با حجم کم درصد قابل ملاحظهاى از انرژى مورد نياز روزانه فرد را فراهم مىسازد در اين راستا کمک شايانى به زنان باردار مىکند.
روايات
باتوجه به اهميت و نقشى که نوع و کيفيت تغذيه دوران باردارى و دوران پس از آن در سلامتى زنان و فرزندان آنها مىتواند ايفا کند، توجه به تغذيه دوران حاملگى و دوران پس از آن نيز از نظر روايتهاى اسلامى دور نمانده است. در اين راستا، خرما باتوجه به اثرهاى طبى و تغذيهاى فر اوانى که دارد و نيز باتوجه به سهولت دسترسى و اينکه استفاده از آن براى همه ممکن است، همواره مورد توجه معصومان(ع)
بوده است. از اين رو، يکى از بهترين توصيهها و سفارشهاى غذايى چنين بانوانى استفاده و بهرهمندى از اين موهبت پاکيزه، آماده، مقوى و مغذى الهى بوده که در اين خصوص روايتهايى از درياى بيکران احاديث معصومان(ع) بيان مىگردد:
1) پيامبراکرم(ص) فرمودند: اذا ولدت امراه فليکن اقول ما تاکل الرطب الحلوا و التمر فانه لو کانه شيء افضل اطعمه تعالى مريم(س) حسين ولاده عيسي(ع)
هنگامى که زنى که مىزايد، پس نخستين چيزى که تناول مىکند بايد خرماى تازه و شيرين و يا خرماى رسيده باشد. زيرا اگر چيزى بهتر و با فضيلتتر از آن مىبود، خداوند تعالى حضرت مريم(س) را در حين تولد حضرت عيسي(ع) از آن مىخورانيد.
2) به نقل از حضرت اميرمومنان(ع) از حضرت رسول(ص) روايت شده کهبايد نخستين چيزى که زن پس از وضع حمل مىخورد رطب باشد زيرا خداوند بزرگ به حضرت مريم(س) فرمود: درخت خرما را تکان بده تاخرماى تازه و رسيده بر تو فرو ريزد.
3) در روايت ديگرى از آن حضرت نقل شده است: زنها (در دوران باردارى و زايمان) به چيزى (جز) خرماى تازه و رسيده شفا و بهبود نمىيابند زيرا خداوند حضرت مريم(س) را در دوران نفاس ايشان از آن اطعام نمود.
4) رسول اکرم(ص) فرمودند: به زن باردار در ماهى که در آن مىخواهد وضع حمل نمايد (ماه آخر حاملگي) خرماى رسيده بخورانيد زيرا فرزند او بردبار و پرهيزکار مىشود.
5) امام صادق(ع:) زنهاى خود را در حال نفاس، خرماى برنى بخورانيد تا آنکه فرزندانتان حليم شوند.
قرآن کريم نيز در جريان زايمان حضرت مريم(س) آيهاى دارد که به زيبايى تمام بر اهميت و نقش خرما در زايمان و فوايد مربوط به آن در اين زمينه، صحه مىگذارد. گواه بر اين ادعا، آيههاى 22 تا 26 سوره مبارکه مريم(س) است که در ذيل به آن اشاره مىشود:سرانجام (مريم) به او باردار شد و او را به نقطه دوردستى برد (و خلوت گزيد)، درد زايمان او را به کنار تنه درخت خرمايى کشاند (آن قدر ناراحت شد که) گفت: (اى کاش پيش از اين مرده بودم و به کلى فراموش مىشدم.) ناگهان از طرف پايين پايش او را صدا زد که (غمگين مباش)! پروردگارت زير پاى تو چشمه آبى (گوارا) قرار داده است و اين تنه نخل را به طرف خود تکان ده رطب تازهاى برتو فرو مىريزد( !از اين غذاى لذيذ) بخور و (از آن آب گوارا) بنوش و چشمت را (به اين مولود جديد) روشندار.